Γράφει η Γερασιμία Βεζδρεβάνη, Φιλόλογος
Έμφυλο χάσμα: πόσο απέχει η Ευρώπη και η Ελλάδα από την ισότητα;
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από την ανισότητα μεταξύ των φύλων –γνωστή και ως έμφυλο χάσμα– απασχολεί όλο και περισσότερο την παγκόσμια κοινότητα. Πόσο, όμως, απέχουμε από την πλήρη ισότητα και πώς μπορούμε να την υπολογίσουμε;
Από το 2006, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έχει δημιουργήσει τον Παγκόσμιο Δείκτη Έμφυλου Χάσματος (Global Gender Gap Index), αξιολογώντας ετησίως όχι μόνο την κατάσταση σε θέματα ισότητας, αλλά και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσα στο χρόνο. Η έρευνα αυτή πραγματοποιείται σταθερά αυτά τα χρόνια σε 100 κράτη, ενώ σταδιακά προστίθενται και άλλα. Στην τελευταία έκθεση παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από 148 χώρες συνολικά.
Η αξιολόγηση εστιάζει σε τέσσερις βασικούς τομείς: την Οικονομική Συμμετοχή και Ευκαιρίες, τα Εκπαιδευτικά Επιτεύγματα, την Υγεία και Επιβίωση και τις Πολιτικές Ενδυνάμωσης.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του 2025, το παγκόσμιο μέσο έμφυλο χάσμα έχει κλείσει κατά 68,8%, γεγονός που σημαίνει πως εξακολουθεί να υφίσταται σε ποσοστό άνω του 30%. Η πρόοδος διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα: σε κάποιες, η ισότητα έχει καλυφθεί σε ποσοστά άνω του 80%, ενώ σε άλλες αγγίζει μόλις το 50%.
Συγκεκριμένα, η μεγαλύτερη πρόοδος σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει παρατηρηθεί στους τομείς “Οικονομική Συμμετοχή και Ευκαιρίες” και “Πολιτική Ενδυνάμωση” – πεδία στα οποία -παρά την πρόοδο- η απόσταση από την έμφυλη ισότητα παραμένει ακόμη μεγάλη. Μάλιστα, με τον τρέχοντα ρυθμό, εκτιμάται πως θα χρειαστούν 135 χρόνια για να γεφυρωθεί το χάσμα.
Στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκεται η Βόρεια Αμερική, η οποία έχει καλύψει κατά 75.8% τις έμφυλες ανισότητες. Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Ευρώπη, η οποία έχει περιορίσει τις έμφυλες διαφορές κατά μέσο όρο σε ποσοστό 75.1 %, με την πρόοδο, βέβαια, να διαφέρει από τομέα σε τομέα:
- Οικονομική Συμμετοχή και Ευκαιρίες: Η Ευρώπη έχει γεφυρώσει το χάσμα κατά 68.4% και φαίνεται πως το 1/3 των ευρωπαϊκών χωρών έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο. Ωστόσο, ο έμφυλος καταμερισμός της εργασίας παραμένει ένα πρόβλημα που χρήζει αντιμετώπισης, καθώς οι γυναίκες εξακολουθούν να επικρατούν σε επαγγέλματα που σχετίζονται περισσότερο με ανθρώπινες σχέσεις, τα οποία συχνά χαρακτηρίζονται από χαμηλότερες αμοιβές και περιορισμένες δυνατότητες μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης.
- Εκπαιδευτικά Επιτεύγματα: Στον τομέα της εκπαίδευσης έχει επιτευχθεί σχεδόν πλήρης ισότητα, καθώς έχει μειωθεί το χάσμα κατά 99.6%. Αξιοσημείωτη μάλιστα είναι η εξέλιξη που έχει παρουσιάσει η Ευρώπη στη συμμετοχή των δύο φύλων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
- Υγεία και Επιβίωση: Η πρόοδος ανέρχεται στο 96,9%, αν και παρουσιάζει μικρή πτώση σε σχέση με προηγούμενα έτη. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μείωση του προσδόκιμου ζωής των γυναικών σε πλήρη υγεία, σε σύγκριση με τους άνδρες.
- Πολιτική Ενδυνάμωσης: Η Ευρώπη παρουσιάζει την υψηλότερη επίδοση παγκοσμίως, με συνολική μείωση του χάσματος κατά 35,4%. Σημαντικά βήματα έχουν γίνει στην υπουργική (55,3%) και κοινοβουλευτική εκπροσώπηση (53,3%), αν και γενικά, η ανισότητα παραμένει μεγάλη σε πολλές χώρες.
Με βάση τα παραπάνω αποτελέσματα, οι ευρωπαϊκές χώρες καταλαμβάνουν 8 από τις 10 πρώτες θέσεις παγκοσμίως στη γεφύρωση του έμφυλου χάσματος, έχοντας επιτύχει ποσοστά ισότητας άνω του 80%. Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται η Ισλανδία με 92.6%, ενώ μεταξύ των χωρών που ξεχωρίζουν συγκαταλέγονται η Φινλανδία, η Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία, η Μολδαβία, η Γερμανία και η Ιρλανδία.
Στην Ελλάδα, τα αντίστοιχα ποσοστά τείνουν να είναι αρκετά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η μεγαλύτερη απόκλιση, μάλιστα, παρατηρείται στον τομέα της Οικονομικής Συμμετοχής και των Ευκαιριών και στην Πολιτική Ενδυνάμωση. Σε επίπεδο κατάταξης, βρίσκεται στην 77η θέση παγκοσμίως (από τις 148) και στην 31η θέση ανάμεσα σε 40 ευρωπαϊκές χώρες. Άλλωστε, σύμφωνα και με τον Δείκτη Ισότητας των Φύλων για τις χώρες κράτη-μέλη της Ευρώπης, η Ελλάδα βρίσκεται στην 25η θέση από τις 27, τη χρονιά που μας πέρασε.
Καθίσταται, λοιπόν, σαφές πως τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στο ζήτημα της ισότητας των φύλων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ αξιοσημείωτη είναι η πρόοδος που έχουν καταγράψει ορισμένες χώρες, ιδίως οι σκανδιναβικές. Παρόλα αυτά, σε αρκετές χώρες παρατηρείται ανισομέρεια, καθώς τα ποσοστά είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο, ανάμεσα σε αυτές -δυστυχώς- και η Ελλάδα. Ο δρόμος προς την πλήρη ισότητα παραμένει μακρύς και θα χρειαστεί να ενισχυθούν τα κατάλληλα πλαίσια και οι πολιτικές για να καταστεί εφικτή η επίτευξή της.
