Τι είναι αυτό που μπορεί να κάμψει τις αντιστάσεις στην υιοθέτηση μιας πιο συμπεριληπτικής κουλτούρας στην εργασία;

H Ανάλια Κόκκορη, People & Purpose Leader of Deloitte Greece & Audit Partner, μιλάει στο WHEN για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να καλλιεργηθεί μια πιο ισότιμη και συμπεριληπτική κουλτούρα εργασίας στις επιχειρήσεις.

Τι έχει χρειαστεί να μάθετε τα τελευταία χρόνια ώστε να ανταποκριθείτε στη νέα πραγματικότητα που θέτει το DEI (Diversity, Equity, Inclusion) στο επίκεντρο των HR πρακτικών στις επιχειρήσεις;

Αυτό που μάθαμε τα τελευταία χρόνια, είναι ότι το DEI δεν είναι απλώς μια τάση, είναι μια νέα πραγματικότητα που μας καλεί να ακούμε βαθύτερα τους ανθρώπους μας και να περνάμε από τα λόγια στις πράξεις. Δεν αρκεί πλέον να μιλάμε για συμπερίληψη, αλλά πρέπει να τη ζούμε καθημερινά μέσα από τις αποφάσεις μας, τις πολιτικές μας και κυρίως μέσα από τη συμπεριφορά των ανθρώπων που ηγούνται.

Στην Deloitte πιστεύουμε ότι η διαφορετικότητα, η ισότητα και η ένταξη είναι μια διαρκής διαδικασία που εξελίσσεται. Αρχικά, στο πλαίσιο αυτό, ακολουθούμε την παγκόσμια στρατηγική μας ALL IN που βάζει σαφείς στόχους για τη διαφορετικότητα, μετράει την πρόοδο μας συνολικά, προσφέρει τα απαραίτητα εργαλεία, και βάζει την ηγεσία απέναντι στην ευθύνη να πετύχει απτά αποτελέσματα. Έπειτα, όπως ανέφερα, έχουμε μάθει να ακούμε περισσότερο – όχι μόνο τι λένε οι ομάδες μας – αλλά και τι δεν λένε, ποιοι ίσως δεν νιώθουν άνετα να εκφραστούν. Μέσα από έρευνες που τρέχει η Deloitte σε όλο τον κόσμο, όπως η Gen Z & Millennials Survey και το Women @ Work Report, παίρνουμε τον παλμό για τις προσδοκίες και τις προτεραιότητες των σύγχρονων εργαζομένων. Παράλληλα, έχουμε μεγιστοποιήσει την αξιοποίηση των ευρημάτων από τις ανώνυμες έρευνες που τρέχουμε εσωτερικά, όπως το Engage for Change που διεξάγουμε δύο φορές τον χρόνο, αλλά και από εξωτερικούς φορείς όπως το Great Place to Work. Έχουμε ανοιχτά κανάλια διαλόγου με τον κόσμο και ζητάμε σε προσωπικό επίπεδο συνεχή ανατροφοδότηση για τις δράσεις μας, προσπαθούμε να καταλάβουμε τι τους απασχολεί, τι χρειάζονται και τι πρέπει να αλλάξει.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία αυτά που συλλέγουμε μας κάνουν να αναγνωρίζουμε ότι οι πολιτικές μας δεν μπορούν να μένουν παγιωμένες, αλλά να διαμορφώνονται και να εξελίσσονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων μας. Σημαντικό παράδειγμα είναι ότι σταθήκαμε πρωτοπόροι στην Ελλάδα, καθώς ήδη από τον Φεβρουάριο του 2023, προτού τεθεί νομικό πλαίσιο, αναθεωρήσαμε την πολιτική σχετικά με τις παροχές που δίνονται προς τους γονείς, ώστε να καλύπτουμε ισότιμα όλα τα είδη οικογένειας, ανεξαρτήτως φύλου ή είδους σχέσης. Αυτό προέκυψε γιατί ακούσαμε, καταλάβαμε τι έλειπε και το αναπροσαρμόσαμε.

Τέλος, η νέα γενιά, είναι αδιαμφισβήτητα ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας στο πως αντιμετωπίζουμε τη συμπερίληψη μέσα στον οργανισμό. Μας έκανε να δούμε πως η ανάγκη να φέρνουμε τον αυθεντικό μας εαυτό στη δουλειά και να βάζουμε σε προτεραιότητα τη ψυχική μας υγεία είναι επιτακτική. Για να το πετύχουμε αυτό, καταλάβαμε σύντομα ότι δεν αρκεί να κοιτάμε τις διαφορές μεταξύ μας, αλλά χρειάζεται να δημιουργήσουμε γέφυρες. Να φέρουμε κοντά εργαζομένους που ναι μεν έχουν διαφορετικό υπόβαθρο, εμπειρίες και τρόπο σκέψης, αλλά εργάζονται για ένα κοινό σκοπό. Διοργανώσαμε δράσεις όπως webinar για τη γεφύρωση του διαγενεακού χάσματος, συμμετείχαμε στο Gen Z Summit 2024, και πλέον η στρατηγική μας έχει στο επίκεντρο δράσεις που ενισχύουν την αποτελεσματική επικοινωνία και την αλληλοκατανόηση συνολικά μέσα σε κάθε ομάδα. Και φυσικά, η ένταξη πάει χέρι-χέρι με την ευελιξία και την κατανόηση ότι ο ίδιος τρόπος εργασίας δεν ταιριάζει σε όλους. Εξακολουθούμε να στηρίζουμε το μοντέλο Gen D (Generation Deloitte) που προάγει στην υβριδική εργασία, για να βοηθήσουμε τον κάθε εργαζόμενο να ισορροπεί τη δουλειά με την προσωπική του ζωή.

Η πραγματική αξία των προσπαθειών μας έγκειται στο ότι δεν περιοριζόμαστε σε καλές προθέσεις ή μεμονωμένες δράσεις, αλλά προχωράμε σε συγκεκριμένα, μετρήσιμα σχέδια, με ενεργή συμμετοχή της ηγεσίας κάθε τμήματος. Για εμάς, η δέσμευση στο DEI οφείλει να στηρίζεται σε ένα τεκμηριωμένο business case, που αναδεικνύει τον αντίκτυπο τόσο για τους ανθρώπους μας όσο και για την επιχείρηση. Μέσα από συστηματική συλλογή και ανάλυση δεδομένων, αξιολογούμε την πρόοδο, εντοπίζουμε πεδία βελτίωσης και αποδεικνύουμε πώς το DEI ενισχύει την καινοτομία, τη συνεργασία, την προσέλκυση και διατήρηση ταλέντων, καθώς και τη συνολική ικανοποίηση των εργαζομένων.

Τι είναι αυτό που μπορεί να κάμψει τις αντιστάσεις ατόμων και οργανισμών στην υιοθέτηση μιας πιο συμπεριληπτικής κουλτούρας στην εργασία;

To κλειδί για εμάς είναι να υπάρχει συνειδητή δέσμευση από την ηγεσία. Δηλαδή, οι ηγέτες να δείχνουν στην πράξη ότι η συμπερίληψη δεν είναι κάτι “προαιρετικό” ή επικοινωνιακό, αλλά είναι θέμα αρχής. Και αυτό ξεκινάει από το πώς επικοινωνούν με τον κόσμο τους. Στη δική μας περίπτωση, ο CEO της Deloitte Ελλάδος, Δημήτρης Κουτσόπουλος, είναι σταθερά παρών με λόγο ανθρώπινο και ουσιαστικό, και αυτό κάνει τη διαφορά. Φροντίζει να δημιουργεί διαύλους επικοινωνίας μέσα από συχνά διαδικτυακά catch-ups με όλο το προσωπικό, ενώ παράλληλα γίνεται προσπάθεια να ενισχύσουμε τη διαφάνεια και την ανοιχτή συζήτηση με την ηγεσία σε κάθε τμήμα, μέσα από τακτικά townhalls. Σε αυτά, οι ομάδες έχουν τον χώρο να εκφράσουν προβληματισμούς και ιδέες, οδηγώντας σε κοινές λύσεις, αλλά και να παίρνουν την μεγάλη εικόνα, που παρατηρούμε ότι αποτελεί κομβικό παράγοντα για την παρακίνηση των εργαζομένων. Ταυτόχρονα, αναπτύσσουμε forums και advisory boards τόσο σε εταιρικό αλλά και ομαδικό επίπεδο, καλλιεργώντας μια κουλτούρα διαλόγου και εμπιστοσύνης.

Επίσης, οι στόχοι και τα αποτελέσματα παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς αποδεικνύουν σε όλους μας την επίδραση που έχει κάθε πρωτοβουλία προς την υιοθέτηση ενός πιο συμπεριληπτικού περιβάλλοντος. Δεν μιλάμε πια θεωρητικά. Έχουμε δημιουργήσει dashboards που μας επιτρέπουν να βλέπουμε άμεσα ότι υπάρχει ενδιαφέρον για ευκαιρίες εκπαίδευσης σε θέματα DEI, καθώς και πώς επηρεάζει η ύπαρξη ουσιαστικής συμπερίληψης στην αξιολόγηση των εκπαιδεύσεων. Μετράμε την πρόοδο μας με KPIs, ειδικά σε θέματα όπως η αύξηση των γυναικών σε θέσεις ευθύνης. Παράλληλα, αξιολογούμαστε σε ζητήματα ισότητας αμοιβών μεταξύ γυναικών και ανδρών, και είμαστε στην ευχάριστη θέση να δηλώνουμε πως δεν έχουν προκύψει ευρήματα ή αποκλίσεις.

Άλλο πολύ βασικό στοιχείο είναι να υπάρχει ένα ξεκάθαρο πλαίσιο μηδενικής ανοχής σε μη συμπεριληπτικές συμπεριφορές. Όταν υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες, όπως η πολιτική Bullying & Harassment που έχουμε θεσπίσει, κανάλια αναφοράς, όπως το εσωτερικό μας Speak Up Channel, και πρόσωπα με θεσμικό ρόλο, όπως η Ethics Leader μας, τότε οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν και να ακουστούν. Και αρκετές φορές, τέτοια περιστατικά είναι αυτά που μας “ταρακουνούν” και μας φέρνουν πιο κοντά στην πραγματικότητα, μας καλούν να λάβουμε άμεση δράση για την επίλυσή τους και μας βοηθούν να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητες και τις πρακτικές μας.

Από την άλλη, πολύ μεγάλη δύναμη έχουν οι κοινότητες που υπάρχουν μέσα στον οργανισμό. Έχουμε δημιουργήσει αρκετές ενεργές κοινότητες τα τελευταία χρόνια, τις οποίες ηγούνται οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, και μέσα από αυτές έχουν τη δυνατότητα να φέρουν και να υλοποιήσουν νέες ιδέες και πρωτοβουλίες. Δραστηριοποιούνται σε στόχους όπως η επαγγελματική πρόοδος των γυναικών (SHE Leads group), η εμπλοκή και εξέλιξή τους στους τομείς STEM (Her.Net community), η ένταξη και ευαισθητοποίηση σε θέματα που αφορούν την κοινότητα LGBT+ (GLOBE community), και η υποστήριξη και ενθάρρυνση των γονέων και των νέων μητέρων (Parents & MomSync communities). Υπάρχει πάντα η δυνατότητα κάθε συνάδελφος να ξεκινήσει μια νέα κοινότητα/ομάδα, εφόσον το επιθυμεί, και ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο νέος κύκλος LeanIn της Deloitte που ξεκίνησε φέτος με τη βοήθεια του LeanIn Network Athens Greece, και τον οποίο ηγούνται 3 γυναίκες του οργανισμού. Η αίσθηση του ανήκειν και η συλλογική δράση είναι παράγοντες που μπορούν να φέρουν ουσιαστική αλλαγή.

Τέλος, φροντίζουμε να επικοινωνούμε ανοιχτά και με συνέπεια κάθε μας πρωτοβουλία. Όχι μόνο το γιατί κάνουμε κάτι, αλλά και πώς το κάνουμε, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη, η συμμετοχή και η κοινή κατανόηση. Όταν οι άνθρωποί βλέπουν τον σκοπό πίσω από τις δράσεις, τότε και η αντίσταση μειώνεται και η αλλαγή γίνεται υπόθεση όλων. Ο πυλώνας «Empowerful Women by Deloitte» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσπάθειας, όπως και η ετήσια παγκόσμια καμπάνια μας κατά της έμφυλης βίας, που έχουν στόχο να αναδείξουν σημαντικά κοινωνικά ζητήματα τόσο στο εργασιακό όσο και στο ευρύτερο περιβάλλον.

Ποιος είναι, πιστεύετε, ο καλύτερος τρόπος να καλλιεργήσουμε τις γνώσεις και τις δεξιότητές μας γύρω από τα θέματα DEI;

Η ουσιαστική καλλιέργεια γνώσεων και δεξιοτήτων γύρω από το DEI απαιτεί έναν πολυδιάστατο και βιωματικό τρόπο προσέγγισης. Μπορώ να πω ότι έχουμε περάσει το στάδιο της ευαισθητοποίησης, και αυτό που χρειάζεται πλέον είναι συνειδητή, διαρκής επένδυση σε εμπειρίες που ενδυναμώνουν τη σκέψη μας, αλλά και αναδιαμορφώνουν τις καθημερινές μας συμπεριφορές.

Έχουμε επιλέξει να εντάξουμε το DEI στον πυρήνα της επαγγελματικής ανάπτυξης, της εκπαίδευσης, αλλά και της ίδιας της εργασιακής μας κουλτούρας. Ξεκινώντας από τα πρώτα βήματα κάθε εργαζομένου στην εταιρεία, μέσω του προγράμματος «Discovering Deloitte», καλλιεργούμε μια κοινή βάση αξιών με θεμέλια την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία, και τον σεβασμό προς τη διαφορετικότητα. Στη συνέχεια, επενδύουμε σε όλες τις φάσεις της επαγγελματικής πορείας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία συμπεριληπτικών ομάδων. Μέσα από το «People Management Journey» υποστηρίζουμε μέσω workshops και group coaching όλη την αλυσίδα ηγεσίας, από τον πιο νέο υπεύθυνο ομάδας μέχρι τον πιο έμπειρο ηγέτη, ώστε να αποκτήσουν τα εργαλεία, τη νοοτροπία και τις τεχνικές για να ηγούνται με γνώμονα ότι κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και ότι η διαχείριση πρέπει να προσαρμόζεται στις ατομικές ανάγκες και συνθήκες. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύουμε τη σύνδεση με τις αξίες και τους επιχειρηματικούς μας στόχους, και ταυτόχρονα διαμορφώνουμε ένα εργασιακό περιβάλλον που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και την ισότιμη εξέλιξη όλων.

Επιπλέον, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά υλοποιούμε το πρόγραμμα ενδυνάμωσης γυναικών «Shatter the Glass Ceiling», που περιλαμβάνει μια σειρά εκπαιδευτικών εργαστηρίων και ακολουθείται από τη δυνατότητα να ξεκινήσει η κάθε συμμετέχουσα μια σχέση mentoring. Στόχος του είναι να παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία και εφόδια, ώστε οι συμμετέχουσες να αναπτύξουν την αυτογνωσία τους και να ξεπεράσουν τυχόν προσωπικά και κοινωνικά στερεότυπα, με τελικό στόχο να εξελιχθούν και να διεκδικήσουν ηγετικές θέσεις. Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι Partners του οργανισμού, γυναίκες και άντρες, αφιερώνουν χρόνο για να μοιραστούν προσωπικές εμπειρίες και να ενισχύσουν ουσιαστικά το mentoring μέσα στο εργασιακό μας περιβάλλον.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να παραμένουμε συνδεδεμένοι με τις εξελίξεις της κοινωνίας και τις ανάγκες της, αλλά και με τον ευρύτερο επιχειρηματικό κόσμο. Παρακολουθώντας τι κάνουν άλλες εταιρείες – σε τοπικό αλλά και διεθνές επίπεδο – και προσαρμόζοντας τις βέλτιστες πρακτικές στη δική μας κουλτούρα, μπορούμε να εμπλουτίζουμε τις δράσεις μας με νέες, αποτελεσματικές ιδέες. Στην Deloitte, εξετάζουμε συστηματικά τι λειτουργεί καλά σε άλλα περιβάλλοντα, συμμετέχουμε σε συνέδρια και συνεργαζόμαστε με εξωτερικούς φορείς, ώστε να εμπλουτίζουμε το δικό μας μοντέλο DEI με φρέσκια και δοκιμασμένη γνώση. Για παράδειγμα, διατηρούμε σταθερές συνεργασίες με οργανισμούς που προάγουν την επαγγελματική και οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών. Φέτος, στο πλαίσιο της συμμετοχής μας στην ετήσια ημερίδα διαφορετικότητας και στο Career Fair από το WHEN και την inc.lude, είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε ανοιχτά ζητήματα όπως η παρενόχληση στον χώρο εργασίας και η καλλιέργεια μιας εταιρικής κουλτούρας με μηδενική ανοχή στις μη συμπεριληπτικές συμπεριφορές. Μαζί και με άλλους φορείς και ΜΚΟ που συνεργαζόμαστε, έχουμε υλοποιήσει πρωτοβουλίες ανάπτυξης δεξιοτήτων για γυναίκες που επιθυμούν να ενταχθούν στους τομείς STEM, όπως το «Her Way Forward: Upskilling & Reskilling Event – Τech Edition» και το «HerInTech Accelerator Βootcamp».

Όπως κι εμείς αντλούμε έμπνευση από επιτυχημένες πρωτοβουλίες, έτσι και οι δικές μας δράσεις στοχεύουν να αποτελέσουν παράδειγμα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εκπαίδευση της κοινωνίας μέσα από την πράξη. Μια τέτοια ενέργεια είναι και η συν- δημιουργία του πρώτου μεταπτυχιακού «Professional MSc in Enterprise Software Systems Development» στην Ελλάδα, που προσφέρει σε άτομα με διαφορετικά ακαδημαϊκά υπόβαθρα τη δυνατότητα να στραφούν στον τομέα της τεχνολογίας. Το μεταπτυχιακό αυτό δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, είναι πλήρως αναγνωρισμένο από το κράτος και συγχρηματοδοτείται από τη Deloitte. Παρ’ όλο που δεν αφορά μόνο σε γυναίκες, η αλλαγή καριέρας στον τομέα της τεχνολογίας είναι ένα ζήτημα που σίγουρα αφορά πολλές, και γι’ αυτό προσπαθούμε να δημιουργούμε τέτοιες ευκαιρίες. Έτσι, συμβάλλουμε στη διαμόρφωση ενός πιο ανοιχτού επαγγελματικού τοπίου, όπου η εξέλιξη δεν εξαρτάται από το σημείο εκκίνησης, αλλά από τη θέληση και τις ευκαιρίες που παρέχονται.

Συνοψίζοντας, για να υπάρχει συνεχής εκπαίδευση πάνω σε θέματα DEI, και σε προσωπικό επίπεδο αλλά και σε κοινωνικό, είναι σημαντικό οι αξίες της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης να εντάσσονται σε ό,τι κάνουμε. Από πλευράς HR, το να υποστηρίζουμε τους ανθρώπους μας να έχουν γνώση γύρω από αυτά τα ζητήματα δεν είναι απλώς μέρος της δουλειάς μας, είναι στοιχείο που πρέπει να διαμορφώνει τον τρόπο που βλέπουμε τις σχέσεις, τις ομάδες, και τελικά τον ίδιο τον ρόλο μας στον εργασιακό χώρο. Προσωπικά, μέσα από τη διαδρομή μου ως People & Purpose Leader, έχω μάθει να ακούω πιο προσεκτικά, να καταλαβαίνω βαθύτερα, και να δίνω χώρο σε διαφορετικές φωνές, ακόμα κι όταν αυτές φέρνουν προκλήσεις. Πιστεύω βαθιά πως μέσα από αυτόν τον δρόμο μπορούμε όλοι να εξελιχθούμε.