Ποια είναι η αξία των «Μαθημάτων Οικονομίας»;

Ποια είναι η αξία των «Μαθημάτων Οικονομίας»;

Για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στα «Μαθήματα Οικονομίας», επιστρέφονται στην κοινωνία 12,83 ευρώ κοινωνικής αξίας. Αυτό είναι το βασικό εύρημα της Μελέτης Μέτρησης Κοινωνικού Αντικτύπου που υλοποίησε το HIGGS για το πρόγραμμα χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού που υλοποιεί το WHEN με την υποστήριξη της Alpha Bank, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας IQonomy. Πίσω από αυτόν τον δείκτη κρύβεται κάτι που στο WHEN γνωρίζουμε καλά, από την πρώτη κιόλας χρονιά υλοποίησης του προγράμματος, το (όχι και τόσο μακρινό) 2021: ότι οι γυναίκες που κατανοούν καλύτερα ποιος είναι ο βέλτιστος τρόπος να διαχειρίζονται τα οικονομικά τους, παίρνουν πιο συνειδητές αποφάσεις και έχουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στο οικονομικό παρόν και το μέλλον τους.

Τα «Μαθήματα Οικονομίας» είναι ένα 9μηνο πρόγραμμα επιμόρφωσης για γυναίκες, που εστιάζει στις βασικές αρχές χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, συνδέοντάς τες με την καθημερινή ζωή. Η εκπαίδευση που προσφέρει δεν είναι μόνο θεωρητική, αλλά μεταμορφώνεται σε πρακτική διαδικασία ενδυνάμωσης, μέσα από μηνιαία διαδραστικά σεμινάρια και ενδιάμεσες ομαδικές συναντήσεις, στις οποίες οι συμμετέχουσες δουλεύουν πάνω σε πραγματικά δεδομένα της ζωής τους: πώς οργανώνω τον προσωπικό ή οικογενειακό μου προϋπολογισμό, πώς ελέγχω και κατηγοριοποιώ τα έξοδά μου, πώς δημιουργώ ένα ρεαλιστικό πλάνο αποταμίευσης, πώς μπορώ να αυξήσω τα έσοδα ή να κατανοήσω καλύτερα τις φορολογικές μου υποχρεώσεις.

Όταν μια γυναίκα κατανοεί τα οικονομικά της, ενισχύεται και η δυνατότητά της να θέτει όρια, να διαπραγματεύεται, να σχεδιάζει επαγγελματικά βήματα και να μειώνει την εξάρτησή της από συνθήκες ασταθείς ή ακόμα και τοξικές.

Η προσέγγιση αυτή λαμβάνει υπ’ όψιν ότι οι οικονομικές αποφάσεις των γυναικών επηρεάζονται σημαντικά από όλες τις υπόλοιπες παραμέτρους της ζωής τους. Συνδέονται με τις συχνές διακοπές καριέρας, την ανεργία, την πιθανή μερική απασχόληση, τις ευθύνες φροντίδας, τις μισθολογικές ανισότητες και την περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοοικονομική πληροφόρηση και πρακτική εξοικείωση. Γι’ αυτό και ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός γίνεται εργαλείο ανθεκτικότητας, ακόμα σημαντικότερο για τις γυναίκες. Ενισχύει την ικανότητα προγραμματισμού, μειώνει το άγχος που σχετίζεται με τα χρήματα και αυξάνει την αυτοπεποίθηση σε συζητήσεις και αποφάσεις που συχνά θεωρούνται «δύσκολες» ή «τεχνικές».

Τα στοιχεία που προέκυψαν από το πρόγραμμα του 2024 αποτυπώνουν καθαρά αυτή τη μεταβολή. Στον συγκεκριμένο κύκλο του «Μαθήματα Οικονομίας» συμμετείχαν 242 γυναίκες, εκ των οποίων οι 122 προέρχονταν από το εργασιακό περιβάλλον της τράπεζας. Το 89,5% των συμμετεχουσών δήλωσαν ότι βελτίωσαν τις γνώσεις και την κατανόησή τους σε θέματα οικονομικής διαχείρισης. Το 78,5% ανέφεραν ότι πλέον διαχειρίζονται καλύτερα τα οικονομικά τους, ενώ σχεδόν 9 στις 10 γυναίκες δήλωσαν ότι άλλαξε ο τρόπος που σκέφτονται και ενεργούν γύρω από οικονομικά ζητήματα.

Η υψηλή κοινωνική απόδοση του προγράμματος που κατέγραψε η μελέτη (12,83:1) συνδέεται με ευρύτερες επιδράσεις: μεγαλύτερη σταθερότητα σε επίπεδο νοικοκυριού, καλύτερο σχεδιασμό για το μέλλον, πιο υπεύθυνη κατανάλωση και αποταμίευση, ενίσχυση της αίσθησης ελέγχου των γυναικών. Σύμφωνα με την Πηνελόπη Θεοδωρακάκου, Συνιδρύτρια WHEN/inc.lude και Υπεύθυνη Προγραμμάτων Ενδυνάμωσης & Εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, “Όταν μια γυναίκα κατανοεί τα οικονομικά της, ενισχύεται και η δυνατότητά της να θέτει όρια, να διαπραγματεύεται, να σχεδιάζει επαγγελματικά βήματα και να μειώνει την εξάρτησή της από συνθήκες ασταθείς ή ακόμα και τοξικές”.

Για το WHEN, το πρόγραμμα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών. Η γνώση γύρω από τα οικονομικά ζητήματα και η εξοικείωση με αυτά δεν είναι μια μεμονωμένη δεξιότητα: συνδέεται με την ισότητα στην εργασία, τη δυνατότητα συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και τη συνολική ποιότητα ζωής των γυναικών. Γι’ αυτό και η επένδυση σε τέτοιου είδους παρεμβάσεις δείχνει ότι η οικονομική παιδεία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κοινωνικής αλλαγής.

Το πρόγραμμα, μάλιστα, έχει βραβευτεί 3 συνεχόμενες χρονιές για τον αντίκτυπό του, στα Diversity, Equity & Inclusion Awards το 2025, στα Responsible Businesses Awards το 2024, και στα Hellenic Responsible Business Awards το 2023, αποσπώντας 8 βραβεία στο σύνολο.

Τα «Μαθήματα Οικονομίας» εντάσσονται στη συνολική πρωτοβουλία IQonomy της Alpha Bank για τη διάδοση του χρηματοοικονομικού και ψηφιακού εγγραμματισμού. Εκτός από τα «Μαθήματα Οικονομίας», η πρωτοβουλία περιλαμβάνει το «Αλφαβητάρι Οικονομικών» για μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς (SROI 7,35:1), το πρόγραμμα «Κυκλική Οικονομία στην πράξη» με έμφαση στη βιωσιμότητα (SROI 8,94:1) και το «e-Κονομία για όλους» για άτομα άνω των 55 ετών (SROI 7,41:1). Συνολικά, περισσότεροι από 73.000 πολίτες έχουν ήδη ενισχύσει τις οικονομικές και ψηφιακές τους δεξιότητες μέσω του IQonomy, επιβεβαιώνοντας ότι η συστηματική επένδυση στη γνώση δημιουργεί σταθερά μετρήσιμη και πολλαπλασιαστική κοινωνική αξία.