Οι πρακτικές DEI εγκαταλείπονται από μεγάλες εταιρείες, θα έχει αυτό άμεση επίπτωση στις γυναίκες;

Γράφει η Ζωή Τζιάκου

Οι πρακτικές DEI εγκαταλείπονται από μεγάλες εταιρείες, θα έχει αυτό άμεση επίπτωση στις γυναίκες;

Ο όρος DEI (Diversity, Equity & Inclusion – Διαφορετικότητα, Ισότιμη πρόσβαση και Συμπερίληψη) αναφέρεται σε ένα σύνολο στρατηγικών και πρακτικών που στοχεύουν στην προώθηση της ισότητας ευκαιριών, της αναγνώρισης της διαφορετικότητας και της ουσιαστικής συμμετοχής όλων, ανεξαρτήτως φύλου, φυλής, σεξουαλικού προσανατολισμού, θρησκείας, αναπηρίας ή άλλης ταυτότητας.

Οι πολιτικές DEI είναι καθοριστικές για τη βελτίωση των συνθηκών για τις γυναίκες, τις εθνοτικές μειονότητες, τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και άλλες παραδοσιακά υποεκπροσωπούμενες ή/και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ιδιαίτερα στον εργασιακό χώρο και στην εκπαίδευση. Η εφαρμογή των αρχών του DEI στην πράξη δεν περιορίζεται σε θεωρητικές τοποθετήσεις ή γενικές δηλώσεις προθέσεων. Μπορεί –και πρέπει– να εκφράζεται μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες όπως:

• Υιοθέτηση πολιτικών κατά των διακρίσεων και της παρενόχλησης, με σαφείς μηχανισμούς αναφοράς και προστασίας για τα θύματα.
• Καθιέρωση πολιτικών φιλικών προς την οικογένεια, όπως η γονική άδεια για όλα τα φύλα, ευέλικτο ωράριο ή δυνατότητα τηλεργασίας για γονείς και φροντιστές/στριες.
• Διασφάλιση της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία.
• Διοργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων ευαισθητοποίησης, για την καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού, διαφορετικότητας και ισότητας στον εργασιακό χώρο.
• Συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση της ισότητας σε επίπεδο προσλήψεων, αμοιβών και επαγγελματικής ανέλιξης, με στόχο τον εντοπισμό και την εξάλειψη ανισοτήτων.

Εξάλλου, οι εργοδότ(ρι)ες με την εφαρμογή των μέτρων αυτών δεν ικανοποιούν μόνο μια «κοινωνική ευαισθησία»: οι έρευνες δείχνουν ότι τελικά επωφελούνται και οι ίδιοι/ες. Για παράδειγμα, οι εταιρείες που αποτελούνται από 30% γυναίκες τουλάχιστον είναι σημαντικά πιο πιθανό να έχουν καλύτερη οικονομική επίδοση σε σχέση με εταιρείες με μικρότερη γυναικεία συμμετοχή. Επίσης, οι υπάλληλοι που νιώθουν ότι “ανήκουν” πραγματικά στο εργασιακό τους περιβάλλον είναι 5.3 φορές πιο πιθανό να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους στη δουλειά. 

Το τελευταίο διάστημα, με επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και αρκετές άλλες χώρες, παρατηρείται μια οπισθοδρόμηση στον χώρο του DEI, με ορισμένα πανεπιστήμια και οργανισμούς να περιορίζουν ή και να καταργούν εντελώς τέτοιες πρωτοβουλίες, επικαλούμενα πολιτικές ή οικονομικές πιέσεις. 

Τα προγράμματα DEI αποτέλεσαν στόχο του νέου προέδρου των ΗΠΑ από τις πρώτες ημέρες της θητείας του στον Λευκό Οίκο, καθώς απορρίφθηκαν ως προϊόν της λεγόμενης «woke» κουλτούρας. Μία από τις πρώτες εκτελεστικές εντολές του ήταν η κατάργηση όλων των ομοσπονδιακών πρωτοβουλιών DEI που είχαν θεσπιστεί από προηγούμενες κυβερνήσεις, τις οποίες ο ίδιος χαρακτήρισε ως «παράνομα και ανήθικα προγράμματα διακρίσεων». Η κίνηση αυτή εγείρει ανησυχίες για ενδεχόμενη επιστροφή σε περιβάλλοντα όπου η ανισότητα και οι διακρίσεις ενισχύονται σιωπηλά.

Αν και οι εξελίξεις στις ΗΠΑ είναι ανησυχητικές, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει –τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο – να επενδύει σε πολιτικές ισότητας και ένταξης. Ωστόσο, η πραγματική εφαρμογή αυτών των πολιτικών διαφέρει από χώρα σε χώρα. Παρ’ όλα αυτά, η διεθνοποίηση των πολιτικών τάσεων σημαίνει ότι μια συνολική αμφισβήτηση της DEI φιλοσοφίας μπορεί να επηρεάσει και την Ε.Ε., ειδικά μέσα από πιέσεις της κοινωνίας των πολιτών ή μέσω πολιτικών μετατοπίσεων. 

Στην Ελλάδα το κλίμα έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει. Σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο της Καθημερινής, εκπρόσωποι εταιρειών, κρατικών και άλλων φορέων εξέφρασαν ανώνυμα τις ανησυχίες τους, με οργανισμούς που έχουν διεθνή παρουσία ή/και συνεργασία με τις ΗΠΑ, να τροποποιούν τα σχέδιά τους, εγκλιματιζόμενοι στις νέες συνθήκες. 

Παρότι έχουν θεσπιστεί σημαντικές πρωτοβουλίες, η ενσωμάτωση των αρχών DEI στον ελληνικό ιδιωτικό και δημόσιο τομέα παραμένει περιορισμένη, συχνά σε επίπεδο συμβολικής υιοθέτησης παρά ουσιαστικής εφαρμογής. Η κατάργηση όμως των όποιων πρακτικών θα μπορούσε να επιδεινώσει τις υπάρχουσες ανισότητες και να αναστρέψει την πρόοδο που έχει λάβει χώρα. Όλα αυτά είναι δεδομένο ότι θα ενισχύσουν τις διακρίσεις και τα περιστατικά παρενόχλησης, θα αυξήσουν περαιτέρω το μισθολογικό χάσμα, οδηγώντας στην περιθωριοποίηση των γυναικών και επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχική τους υγεία, την οικονομική τους ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής τους.

Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών, των εργαζομένων και των εργοδοτ(ρι)ών γύρω από την ισότητα και τη συμπερίληψη είναι κλειδιά για την ανθεκτικότητα αυτών των πρακτικών.

Η DEI δεν είναι μόδα· είναι αναγκαία υποδομή για τη δημιουργία μιας δίκαιης και συμπεριληπτικής κοινωνίας, ανθρώπινη και ανθεκτική στις κρίσεις. Αν κάτι πρέπει να “καταργηθεί”, αυτό είναι η ανοχή στη σιωπηρή ανισότητα – όχι οι πολιτικές που παλεύουν να τη μειώσουν.