Ημερομηνία: Τρίτη, 02 Ιουνίου 2026
Κατηγορίες: Άρθρα, Στον Κόσμο
Γράφει η Μαντώ Χαντζή, Βιολόγος, υποψήφια διδάκτορας στην Ιστορία της Παλαιοανθρωπολογίας
Στο Συνέδριο Υγειονομικής Περίθαλψης J.P. Morgan του 2026, η AOA Dx, μια βιοτεχνολογική εταιρεία δημοσίευσε την πρώτη ολοκληρωμένη ανάλυση επενδύσεων στην υγεία των γυναικών τα τελευταία 25 χρόνια. Η μελέτη αυτή αποκάλυψε ότι υπάρχουν τουλάχιστον 27 εταιρείες γυναικείας υγείας στις Η.Π.Α. που ξεπέρασαν το 1 δισ. δολάρια σε αξία, οι λεγόμενες “εταιρείες μονόκεροι”, αλλά οι επιτυχίες τους παρέμεναν αόρατες1. Η περιορισμένη αυτή ορατότητα, αναπόφευκτα, έχει επιπτώσεις: περιορισμένη ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, λιγότερες διαθέσιμες υπηρεσίες και φάρμακα. Κι όλες αυτές οι ελλείψεις οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα: την χαμηλή ποιότητα υγείας και -κατ’ επέκτασης- ζωής των γυναικών παγκοσμίως.
Μέχρι το 1993, οι γυναίκες σχεδόν αποκλείονταν από τις κλινικές δοκιμές. Παρ’ όλο που αντιπροσωπεύουν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, η επιστήμη αγνοούσε τα συμπτώματά τους, τις πιθανές παρενέργειες της φαρμακευτικής αγωγής που μπορεί να λάμβαναν, ακόμη και τις προφανείς διαφορές στη φυσιολογία και την ανατομία. Οι όποιες έρευνες γίνονταν με γυναίκες αφορούσαν κατά κύριο λόγο ζητήματα γονιμότητας, κύησης και τοκετού, καθώς η αναπαραγωγική γυναικεία υγεία άπτεται του ιατρικού και κατ’ επέκταση επενδυτικού ενδιαφέροντος. Σε ό,τι αφορά όμως τις γυναίκες που βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις ζωής, το ιατρικό τοπίο ήταν και παραμένει, σε ένα βαθμό, θολό.
Οι φαρμακευτικές εταιρείες εξομοίωναν το γυναικείο σώμα με το αντρικό (για μεγαλύτερη ευκολία – παραλείποντας τις σημαντικές διαφοροποιήσεις τους) σε ό,τι αφορά καρδιαγγειακά νοσήματα, νευροεκφυλιστικές παθήσεις, ακόμη και αυτοάνοσα νοσήματα, με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να μην λαμβάνουν εξειδικευμένη φροντίδα. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της καρδιάς, έρευνες έχουν δείξει ότι τα οιστρογόνα που παράγει μια γυναίκα κατά την αναπαραγωγική ηλικία λειτουργούν προστατευτικά για την καρδιαγγειακή λειτουργία. Κατά την εμμηνόπαυση, ωστόσο, η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης αθηροσκλήρωσης και άλλων καρδιαγγειακών προβλημάτων. Συμπτώματα όπως ταχυκαρδία ή δύσπνοια συχνά αποδίδονται λανθασμένα στην εμμηνόπαυση, χωρίς περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο. Αντίστοιχα, προβλήματα μνήμης ή γνωστικές δυσλειτουργίες συχνά θεωρούνται φυσιολογική συνέπεια της ηλικίας, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην λαμβάνουν την κατάλληλη θεραπεία2.
Και κάπου εδώ αναρωτιέται κανείς: Μα γιατί άργησε τόσο η ιατρική κοινότητα να συμπεριλάβει τις γυναίκες στις κλινικές μελέτες της; Οι λόγοι είναι πολλοί. Το γυναικείο σώμα θεωρούνταν από τους επιστήμονες ως «πολύπλοκο» λόγω των πολλών ορμονικών αλλαγών που υφίσταται, ανάλογα το στάδιο ζωής σε αντίθεση με το αντρικό. Ένας ακόμη λόγος είναι ότι για δεκαετίες οι γυναίκες θεωρούνταν «πιο ευάλωτες», ειδικά κατά την αναπαραγωγική ηλικία, και ότι η συμμετοχή τους στις δοκιμές είναι ριψοκίνδυνη. Έτσι, οι γυναίκες και ειδικά οι έγκυες συχνά εξαιρούνταν για λόγους «ασφαλείας», παρόλο που αυτή η προστατευτική λογική αποδείχθηκε εκ των υστέρων εξαιρετικά περιοριστική3.
Τα καλά νέα είναι ότι, σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη διαγνωστικών μεθόδων στην πρόληψη γυναικολογικών καρκίνων (μαστού και τραχήλου), η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών είναι αλματώδης. Πλέον, υπάρχουν εθνικά προγράμματα διαγνωστικών ελέγχων. Στην Ελλάδα, μάλιστα, τα αντίστοιχα προγράμματα είναι το «Απόστολος Δοξιάδης» και αφορά στη διενέργεια προληπτικού ελέγχου για τον ιό HPV, στελέχη του οποίου είναι υπεύθυνα για καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας, και το «Φώφη Γεννηματά» για τη διενέργεια προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο του μαστού. Όπως αποδείχθηκε στις ΗΠΑ, η διάγνωση καρκίνου των ωοθηκών σε πρώιμο στάδιο αυξάνει την 5ετή επιβίωση στο 92%. Αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα που αποδεικνύει ότι η πρόσβαση σε διαγνωστικά εργαλεία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ζήτημα ζωής και θανάτου.
Το ζητούμενο, λοιπόν, προκειμένου η επενδυτική δραστηριότητα να ενταχθεί σε ζητήματα γυναικείας υγείας, είναι οι ήδη υπάρχουσες εταιρείες που ασχολούνται με τέτοια θέματα να γίνουν ορατές. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (Ιανουάριος 2026) η γυναικεία υγεία λαμβάνει μόνο το 6% των ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού. Από αυτά τα ήδη περιορισμένα κεφάλαια, το 90% διοχετεύεται σε τρεις μόνο τομείς: τον καρκίνο των γυναικών, την αναπαραγωγική υγεία και τη μητρική υγεία. Άλλες ασθένειες που αφορούν το γυναικείο πληθυσμό όπως καρδιαγγειακά ή νευροεκφυλιστικά νοσήματα κεφαλαιοποιούνται δυσανάλογα χαμηλά. Η απουσία σοβαρής επενδυτικής πρότασης απειλεί την υγεία των γυναικών και αφήνει σημαντική οικονομική αξία ανεκμετάλλευτη. Η ανάπτυξη, λοιπόν, εξατομικευμένων μοντέλων φροντίδας και διαγνωστικών τεχνολογιών μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των γυναικών, ανεξαρτήτως ηλικίας ή κοινωνικού πλαισίου.
Και για να αντιληφθούμε λίγο τους αριθμούς του επενδυτικού κλάδου που αφορά στη γυναικεία υγεία: Εάν όλες οι γυναίκες που βρίσκονται σε εμμηνόπαυση με μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα λάμβαναν θεραπείες που ανταποκρίνονταν καλύτερα στις ανάγκες τους, η πιθανή αγορά των ΗΠΑ για φροντίδα που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση θα μπορούσε να οκταπλασιάσει τα κέρδη της έως το 2030, φτάνοντας τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με έρευνα του BCG. Από το σύνολο των κερδών, 16 δισεκατομμύρια δολάρια αντιστοιχούν σε φαρμακευτικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων ορμονικής υποκατάστασης (HRT) και των αγγειοκινητικών φαρμάκων, 12 δισεκατομμύρια δολάρια σε καταναλωτικά προϊόντα υγείας, 7 δισεκατομμύρια δολάρια σε συσκευές παρακολούθησης συμπτωμάτων, τηλεϊατρική και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες, και 4 δισεκατομμύρια δολάρια σε φορητές συσκευές και άλλη ιατρική τεχνολογία. Οι αριθμοί αυτοί καταδεικνύουν πως η γυναικεία υγεία αποτελεί έναν τομέα αόρατο σε επενδυτικές στρατηγικές.
Η αύξηση της ορατότητας, η συμπερίληψη στις έρευνες, και η στήριξη από την κοινωνία, τους φορείς υγείας και τις κυβερνήσεις, δεν είναι μόνο επιστημονική αναγκαιότητα αλλά ζήτημα ισότητας, ασφάλειας και δικαιοσύνης για όλες τις γυναίκες.
Πηγές
- AOA. Follow the Exits Why Women’s Health Is a Smart Bet in Healthcare.; 2026.
- Benjamin EJ, Muntner P, Alonso A, et al. Heart Disease and Stroke Statistics—2019 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. 2019;139(10). doi:10.1161/CIR.0000000000000659
- Waltz M, Lyerly AD, Fisher JA. Exclusion of Women from Phase I Trials: Perspectives from Investigators and Research Oversight Officials. Ethics Hum Res. 2023;45(6):19-30. doi:10.1002/eahr.500170
