ALTA sign saying he future is equal

Δείκτης Ισότητας των Φύλων 2026: Η Ελλάδα κάνει άλμα, αλλά η φροντίδα και η απασχόληση μένουν πίσω

Κατηγορίες: Άρθρα, Νέα, Στον Κόσμο

A sign saying he future is equal

Γράφει η Στέλλα Κάσδαγλη, Συνιδρύτρια των WHEN / inc.lude & συγγραφέας


Στις 17 Νοεμβρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) δημοσίευσε, όπως κάθε χρόνο, τον Δείκτη Ισότητας των Φύλων 2026 (Gender Equality Index). Ο Δείκτης βαθμολογεί την ΕΕ και κάθε κράτος-μέλος σε μια κλίμακα από 0 έως 100, όπου το 100 σημαίνει πλήρη ισότητα γυναικών και ανδρών. Βασίζεται σε 27 δείκτες, σε έξι τομείς της ζωής: εργασία, χρήμα, γνώση, χρόνο, εξουσία και υγεία.

Πριν περάσουμε στην παρουσίαση μερικών αποτελεσμάτων, ίσως είναι χρήσιμο να μοιραστούμε εδώ μερικά στοιχεία για τη μεθοδολογία μέσω της οποίας προκύπτει ο Δείκτης: 

  • Η φετινή έκδοση του Δείκτη στηρίζεται κυρίως σε δεδομένα του 2025. 
  • Η βαθμολογία των χωρών στον τομέα του χρόνου υπολογίζεται με βάση την έρευνα CARE του EIGE του 2024. 
  • Αρκετές εθνικές στατιστικές υπηρεσίες διόρθωσαν και ενημέρωσαν τα δεδομένα τους στην ευρωπαϊκή έρευνα EU-SILC (Εισόδημα και Συνθήκες Διαβίωσης), που τροφοδοτεί ορισμένους δείκτες του Δείκτη. Γι’ αυτό το EIGE αναθεώρησε και τις προηγούμενες εκδόσεις του και γι’ αυτό μπορεί να παρατηρήσεις ότι οι βαθμολογίες του 2025 που αναφέρονται παρακάτω ενδέχεται να διαφέρουν ελαφρώς από τις περσινές.
Ελλάδα: η μεγαλύτερη πρόοδος στην ΕΕ από το 2020

Η Ελλάδα συγκεντρώνει φέτος 60 μονάδες και βρίσκεται στην 16η θέση του Δείκτη, μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Αυτό σημαίνει ότι ανέβηκε όχι μία ούτε δύο αλλά πέντε θέσεις μέσα σε έναν χρόνο. Σε σχέση με το 2025 η βαθμολογία της αυξήθηκε κατά 2,7 μονάδες, κυρίως χάρη στον τομέα της εξουσίας. Σε σχέση με το 2020 η αύξησή της φτάνει τις 9,9 μονάδες (από 50,1 σε 60,0), που είναι και η μεγαλύτερη πρόοδος σε όλη την ΕΕ για την περίοδο αυτή.

Παρά την πρόοδο, η χώρα παραμένει 4,5 μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (64,5). Ο EIGE κατατάσσει την Ελλάδα στις χώρες «ανοδικής σύγκλισης»: βελτιώνεται και ταυτόχρονα μικραίνει την απόστασή της από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Εξουσία: η μεγαλύτερη βελτίωση αλλά και η χαμηλότερη βαθμολογία

Η εξουσία είναι ταυτόχρονα ο τομέας με τη μεγαλύτερη άνοδο (+6,9 μονάδες από το 2025) και η χαμηλότερη βαθμολογία της χώρας μας (33,1, 15η θέση). Η άνοδος οφείλεται κυρίως στην «κοινωνική εξουσία» (+17,5 μονάδες). Εκεί ξεχωρίζει η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στα ανώτατα όργανα των μεγαλύτερων αθλητικών οργανισμών, κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες. Στα διοικητικά συμβούλια των μεγαλύτερων εισηγμένων εταιρειών οι γυναίκες κατέχουν το 28% των θέσεων (+1 μονάδα). Η Ελλάδα έχει ενσωματώσει πλήρως την Οδηγία για την ισόρροπη εκπροσώπηση στα ΔΣ από τον Δεκέμβριο του 2025, ωστόσο απέχει ακόμη από τους στόχους της: 40% των μη εκτελεστικών μελών ή 33% του συνόλου.

Το πιο αδύναμο σημείο μας είναι η πολιτική εξουσία (28,3 μονάδες, 22η θέση). Οι γυναίκες κατέχουν το 21% των θέσεων υπουργών και υφυπουργών (4 μονάδες λιγότερες από πέρυσι). Κατέχουν επίσης το 23% των εδρών στη Βουλή, χωρίς μεταβολή, και το 25% στα περιφερειακά συμβούλια (−1). Κι αν αναρωτιέσαι τι κάνουμε γι’ αυτό, σημείωσε ότι από το 2019 ισχύει ποσόστωση 40% για κάθε φύλο στα ψηφοδέλτια, η ποσόστωση όμως αφορά τις υποψηφιότητες, όχι τις έδρες, και τα ποσοστά εκπροσώπησης δείχνουν ότι δεν αρκεί από μόνη της.

Χρόνος: η φροντίδα παραμένει «γυναικεία υπόθεση»

Στον τομέα του χρόνου η Ελλάδα είναι 26η στις 27 χώρες (56,0). Το κύριο πρόβλημα βρίσκεται στις ευθύνες φροντίδας που ακόμα αναλαμβάνουν σε δυσανάλογο ποσοστό συγκριτικά με τους άνδρες (43,9 μονάδες, 25η θέση). Το 65% των γυναικών κάνει καθημερινά δουλειές του σπιτιού, έναντι 28% των ανδρών, μία από τις μεγαλύτερες διαφορές στην ΕΕ. Το 37% των γυναικών, επίσης, αφιερώνει πάνω από 35 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα παιδιών, έναντι 15% των ανδρών. Και τα δύο ποσοστά είναι από τα χαμηλότερα στην ΕΕ και φέρνουν ένα κοινό αποτέλεσμα: λιγότερος ελεύθερος χρόνος για τις γυναίκες. Μόνο το 21% των γυναικών αφιερώνει πάνω από 8 ώρες την εβδομάδα σε δραστηριότητες αναψυχής, έναντι 31% των ανδρών.

Εργασία: χαμηλή συμμετοχή και ένα βήμα πίσω

Η εργασία είναι ο μόνος τομέας όπου η Ελλάδα υποχώρησε στον Δείκτη (−0,5 από το 2025, 20ή θέση). Η υποχώρηση αυτή οφείλεται σε επιδείνωση στον διαχωρισμό και την ποιότητα της εργασίας. Η συμμετοχή στην απασχόληση παραμένει χρόνιο πρόβλημα (26η θέση): το ποσοστό απασχόλησης σε ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης είναι 39% για τις γυναίκες και 58% για τους άνδρες, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά για τις γυναίκες στην ΕΕ και από τα μεγαλύτερα χάσματα που εμφανίζει η χώρα μας. Η διαφορά φτάνει τις 34 μονάδες στα ζευγάρια με παιδιά και τις 33 μονάδες στα άτομα που γεννήθηκαν εκτός Ελλάδας. Ο εργασιακός βίος των γυναικών διαρκεί κατά μέσο όρο 32 χρόνια, έναντι 39 των ανδρών. Τέλος, σε ό,τι αφορά τον διαχωρισμό, οι γυναίκες είναι το 17% των ειδικών ΤΠΕ και το 33% των διευθυντικών στελεχών (-2 μονάδες).

Χρήμα, γνώση, υγεία

Στον τομέα του χρήματος η Ελλάδα ξεπερνά τον μέσο όρο της ΕΕ. Το χάσμα στις συντάξεις μειώθηκε στο 22% (ΕΕ: 24%), όμως οι διαφορές μέσα στο ζευγάρι παραμένουν μεγάλες. Οι γυναίκες σε ζευγάρι κερδίζουν κατά μέσο όρο το 75% των αποδοχών του συντρόφου τους. Επίσης, το 34% γυναικών και ανδρών είναι χαμηλόμισθοι/ες, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ για τους άνδρες.

Η καλύτερη επίδοση της χώρας μας εμφανίζεται στη γνώση (6η θέση). Οι γυναίκες αποτελούν το 42% των αποφοίτων STEM, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, ενώ το 51% των γυναικών 30-34 ετών αποφοιτά από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, έναντι 36% των ανδρών. Στην υγεία, Ελληνίδες και Έλληνες δηλώνουν την υψηλότερη αυτοαξιολόγηση καλής υγείας στην ΕΕ (76% και 81%).

Βία κατά των γυναικών: μια βαθμολογία που διαβάζεται ανάποδα

Η βία κατά των γυναικών είναι συμπληρωματικός τομέας του Δείκτη και διαβάζεται αντίστροφα από τους υπόλοιπους. Στην κλίμακα 1-100, το 1 σημαίνει ότι δεν υπάρχει βία και το 100 ότι η βία είναι εξαιρετικά διαδεδομένη, σοβαρή και δεν αποκαλύπτεται. Συνεπώς, όσο χαμηλότερη η βαθμολογία, τόσο καλύτερη η εικόνα της χώρας. Το EIGE υπογραμμίζει επίσης ότι η βαθμολογία αποτυπώνει τη βία που δηλώνεται και όχι την πραγματική της έκταση, γιατί η διάθεση των γυναικών να μιλήσουν για όσα έζησαν διαφέρει ανάλογα με τις συνθήκες.

Η Ελλάδα συγκεντρώνει 24,6 μονάδες, έναντι 31,9 στην ΕΕ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες στην Ελλάδα βιώνουν λιγότερη βία. Το 37% έχει υποστεί σωματική ή/και σεξουαλική βία από την ηλικία των 15 ετών, 6 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (31%), ενώ στις γυναίκες 18–29 ετών το ποσοστό φτάνει το 43%. Το 52% των γυναικών έχει υποστεί συνέπειες στην υγεία του από τη βία. Παρόλ’ αυτά, μόνο το 16% όσων υπέστησαν βία τους τελευταίους 12 μήνες δεν το είπε σε κανέναν, το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ μαζί με την Πολωνία. Η συνολική βαθμολογία συνδυάζει τρεις διαστάσεις: επικράτηση (20,8), σοβαρότητα (36,6) και αποκάλυψη (16,5). Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνη της για να δείξει πόσο συχνή είναι η βία. Τα στοιχεία προέρχονται από την ευρωπαϊκή έρευνα EU-GBV του 2021, άρα δεν αποτυπώνουν αλλαγές του τελευταίου έτους.

Η εικόνα στην ΕΕ: πρόοδος «με ρυθμό χελώνας»

Συνολικά, η ΕΕ συγκεντρώνει 64,5 μονάδες, 0,9 περισσότερες από πέρσι και 5,6 από το 2020. Για πρώτη φορά, μάλιστα, η Γαλλία (74,8) περνά φέτος στην κορυφή, τερματίζοντας την πρωτιά της Σουηδίας (73,6) από το 2013, με τη Δανία και την Ισπανία να ακολουθούν. Τις χαμηλότερες βαθμολογίες έχουν η Κύπρος, η Ουγγαρία και η Τσεχία.

Η άνοδος της Γαλλίας οφείλεται σε άλμα 9 μονάδων στην εξουσία, και αυτό είναι, κατά μία έννοια αντιπροσωπευτικό για όλη την ΕΕ. Η εξουσία είναι ο ταχύτερα βελτιούμενος τομέας (+2,4 φέτος, +13,1 από το 2020), κυρίως χάρη σε περισσότερες γυναίκες σε εταιρικά ΔΣ και στην ηγεσία του αθλητισμού. Παραμένει όμως ο χαμηλότερος (42,9), με 15 κράτη-μέλη κάτω από τις 40 μονάδες. Όλοι οι άλλοι τομείς κέρδισαν λιγότερο από μία μονάδα μέσα στη χρονιά. Η γνώση οπισθοχώρησε σε 11 κράτη-μέλη από το 2020 και η υγεία έχει ουσιαστικά σταματήσει να βελτιώνεται.

Η θεματική εστίαση της χρονιάς φέτος για τον Δείκτη είναι η γονική άδεια. Στα ζευγάρια με παιδιά, οι πατέρες εργάζονται κατά μέσο όρο το ισοδύναμο του 92% μιας πλήρους απασχόλησης και οι μητέρες του 68%. Το 41% των μητέρων αφιερώνει πάνω από 35 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα παιδιών, έναντι 20% των πατέρων. Η Δανία είναι η μόνη χώρα χωρίς χάσμα στην εντατική φροντίδα παιδιών.

Οι γυναίκες αποτελούν το 74% όσων παίρνουν γονική άδεια, στα 15 κράτη με διαθέσιμα στοιχεία. Επιπλέον, το 18% των γυναικών και το 13% των ανδρών 20–49 ετών δεν θα λάμβαναν καμία παροχή γονικής άδειας. Το παράδειγμα της Σουηδίας δείχνει τι μπορεί να αλλάξει: όταν το 1995 δέσμευσε τέσσερις εβδομάδες άδειας για τους πατέρες, με αποδοχές 75–80% του μισθού, η χρήση από τους πατέρες ανέβηκε από 3% σε 60%. Σύμφωνα με τον EIGE, η πρόοδος στην ισότητα θα μπορούσε να αυξήσει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ κατά 6,1–9,6% έως το 2050 και να δημιουργήσει 10,5 εκατομμύρια επιπλέον θέσεις εργασίας.

Τι κρατάμε

Το φετινό μήνυμα είναι διπλό, και για την Ελλάδα και για την Ευρώπη. Όπου υπάρχουν στοχευμένες πολιτικές, όπως οι ποσοστώσεις στα ΔΣ και οι πολιτικές για την ενθάρρυνση λήψης αδειών φροντίδας από τους άνδρες, η αλλαγή έρχεται γρηγορότερα. Η άνοδος της Ελλάδας στηρίχτηκε κι αυτή κυρίως στην εξουσία. Όμως ένας τομέας δεν μπορεί να «σώσει» όλο τον Δείκτη. Στην Ελλάδα οι γυναίκες εξακολουθούν να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της φροντίδας και να συμμετέχουν πολύ λιγότερο στην αμειβόμενη εργασία. Αυτά τα δύο ζητήματα συνδέονται και χρειάζονται την ίδια αποφασιστικότητα στην αντιμετώπισή τους: γονική άδεια που να παίρνουν και οι πατέρες, με ουσιαστική κάλυψη των αμοιβών τους, προσβάσιμη φροντίδα και πολιτικές που βοηθούν τις γυναίκες να παραμείνουν στην αγορά εργασίας για το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγικής τους ζωής.