Γράφει η Σοφία Μάμαλη, Μηχανικός
Όταν η εργασία συναντά τη γονεϊκότητα
Η ισορροπία ανάμεσα στην επαγγελματική ζωή και την οικογένεια αποτελεί μια διαρκή πρόκληση με καθημερινές απαιτήσεις. Η εξασφάλιση φροντίδας για το παιδί δεν αποτελεί απλώς πηγή άγχους, αλλά ένα σύνθετο ζήτημα που επηρεάζει άμεσα τη συγκέντρωση και την απόδοση των εργαζόμενων γονέων. Με το κόστος της ποιοτικής παιδικής φροντίδας να αυξάνεται σταθερά και τη διαθεσιμότητά της να παραμένει περιορισμένη, η ανάγκη για ουσιαστική υποστήριξη γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Τι θα συνέβαινε, συνεπώς, αν ο ίδιος ο εργασιακός χώρος μπορούσε να λειτουργήσει ως σύμμαχος των γονέων και να προσφέρει κάτι περισσότερο από ένα γραφείο και ένα laptop;
Οι εργαζόμενοι γονείς στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στον συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Το γενικό κόστος ανατροφής των παιδιών είναι αρκετά υψηλό, ξεπερνώντας συνήθως τα 13.000 ευρώ ετησίως ανά παιδί. Παράλληλα, η συμμετοχή των πολύ μικρών παιδιών σε επίσημους παιδικούς σταθμούς επίσης αποτελεί ένα ζήτημα, καθώς η δημόσια προσφορά θέσεων στα βρεφονηπιακά είναι περιορισμένη και οι ιδιωτικοί σταθμοί συχνά θεωρούνται υπερκοστολογημένοι.
Ένα από τα θετικά της ελληνικής κοινωνίας, βέβαια, είναι η υποστήριξη της ευρύτερης οικογένειας – με παππούδες και γιαγιάδες να καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό την παιδική φροντίδα. Ωστόσο, ακόμη και σε ένα υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, οι ανεπαρκείς πολιτικές αδειών και το υψηλό κόστος φροντίδας αναγκάζουν συχνά τα άτομα που επωμίζονται το μεγαλύτερο μερίδιο –κατά κύριο λόγο τις γυναίκες– να μειώνουν το ωράριό τους ή ακόμα και να αποχωρούν από την εργασία τους. Πρόκειται για παγκόσμια τάση, με έρευνα της KPMG στην Αμερική να υπολογίζει πως το 90% των υπαλλήλων που μειώνουν το ωράριό τους ή απουσιάζουν εντελώς από την εργασία τους λόγω ευθυνών φροντίδας παιδιών είναι γυναίκες. Επιπλέον, πολλές φορές οι γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες με προκαταλήψεις και μεροληψία σε διαδικασίες πρόσληψης και προαγωγής, καθώς οι άντρες χωρίς παιδιά θεωρούνται πιο «ικανοί» και «αφοσιωμένοι» εργαζόμενοι. Αυτή η πραγματικότητα δεν επιβαρύνει μόνο τις γυναίκες αλλά και την κοινωνία συνολικά, ενισχύοντας τη διαιώνιση της έμφυλης ανισότητας.
Ο εκσυγχρονισμός των εργασιακών χώρων όσον αφορά την παροχή παιδικής φροντίδας μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στους γονείς, βοηθώντας τους να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της γονεϊκότητας. Πλέον, αρκετές είναι οι εταιρείες που δείχνουν έμπρακτα την υποστήριξή τους στις οικογένειες, με τα δεδομένα να δείχνουν πως οι εταιρείες που επενδύουν σε παροχές παιδικής μέριμνας βλέπουν θετικές αποδόσεις επενδύσεων που κυμαίνονται από 90% έως 425%. Είναι αποδεδειγμένο εξάλλου, ότι τέτοιου είδους παροχές συμβάλλουν καθοριστικά στην αύξηση της παραγωγικότητας, της εργασιακής ικανοποίησης και την προσέλκυση ταλέντων, καθώς αυτό σημαίνει πως οι γονείς μπορούν να εργαστούν χωρίς στρες, συνεχείς διακοπές, απουσίες ή πρόωρες αποχωρήσεις από την εργασία τους.
Στην Ελλάδα, υπάρχουν προσπάθειες τόσο από το κράτος όσο και από τις επιχειρήσεις να προσφέρουν ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις και δυνατότητες τηλεργασίας. Παράλληλα, η οικονομική ανακούφιση μέσω επιδομάτων ή άλλων παροχών είναι ένα σημαντικό βήμα. Ωστόσο, η παροχή εταιρικών παιδικών σταθμών ή οι συνεργασίες με βρεφονηπιακούς σταθμούς παραμένουν η εξαίρεση παρά ο κανόνας, όταν ο σχεδιασμός και η διαμόρφωση χώρων εργασίας φιλικών προς τους γονείς δεν είναι κάτι εξωπραγματικά δύσκολο: μια τέτοια εργαλειοθήκη ανέπτυξε το WHEN, μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος FEMIN-ICT, το οποίο στόχευε στην ενδυνάμωση γυναικών στην τεχνολογία.
Μέσα στα φωτεινά παραδείγματα της έμφυλης ισότητας στην εργασία και της εξισορρόπησης προσωπικής-επαγγελματικής ζωής αποτελεί και το WHEN Hub, ενός χώρος στο κέντρο της Αθήνας όπου οι γυναίκες (και οι γονείς!) μπορούν να εργάζονται αποτελεσματικά, να εξελίσσονται επαγγελματικά και να δικτυώνονται, ενώ τα παιδιά τους απασχολούνται δημιουργικά, υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού. Αυτός ο χώρος μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο από εταιρείες που επιθυμούν να τον προσφέρουν ως παροχή σε εργαζόμενους γονείς, όσο και από ελεύθερους/ες επαγγελματίες ή άτομα με μη παραδοσιακά ωράρια.
Η επένδυση των εταιρειών στο ανθρώπινο δυναμικό τους και η υποστήριξη των εργαζομένων γονέων μέσω τέτοιων πρωτοβουλιών, αποδεικνύεται στρατηγική επιλογή με πολυεπίπεδα οφέλη. Οι εργαζόμενοι βλέπουν τις ανάγκες τους να καλύπτονται, μειώνεται το άγχος τους, αυξάνεται η αφοσίωσή τους και βελτιώνεται η απόδοσή τους. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις χτίζουν ένα υπεύθυνο εργοδοτικό προφίλ που οδηγεί στη μείωση της αποχώρησης προσωπικού και την προσέλκυση ταλαντούχων υποψηφίων που αναζητούν εργοδότες με σύγχρονο και ανθρωποκεντρικό προφίλ. Η υιοθέτηση παροχών παιδικής φροντίδας από τις εταιρείες και τους οργανισμούς, όχι μόνο θα βελτιώσει την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών, αλλά θα ενισχύσει συνολικά την κοινωνική ισότητα και την οικονομική ανάπτυξη, δημιουργώντας πιο ισότιμα και συμπεριληπτικά εργασιακά περιβάλλοντα που σέβονται και ενδυναμώνουν όλους τους ανθρώπους.
