8η Μαρτίου | Η φροντίδα (πρέπει να) έχει φύλο;

8η Μαρτίου | Η φροντίδα (πρέπει να) έχει φύλο;

Το ορόσημο της 8ης Μαρτίου, της Παγκόσμιας Ημέρας των Γυναικών, λειτουργεί κάθε χρόνο υπενθυμιστικά, τόσο για τα επιτεύγματα των διεκδικήσεων του φεμινισμού, όσο και για τις πολλαπλές ανισότητες που εξακολουθούν να διαμορφώνουν τη ζωή των γυναικών. 

Για αυτήν την ημέρα, το WHEN ενώνει ξανά τις δυνάμεις του με τη McCann για να φέρει στην επιφάνεια ένα από τα πιο επίμονα αλλά και από τα πιο αόρατα ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με την επιδίωξη της ισότητας: την έμφυλη κατανομή της φροντίδας – τόσο των παιδιών και των ηλικιωμένων, όσο και του σπιτιού και της οργάνωσης της καθημερινής ζωής εν γένει. 

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του European Institute for Gender Equality (EIGE, 2025), το 37% των γυναικών αφιερώνουν πάνω από 35 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα των παιδιών, σε σύγκριση με μόλις 15% των ανδρών. Η διαφορά γίνεται ακόμα πιο έντονη όταν εξετάσουμε τις δουλειές του σπιτιού, όπου το 65% των γυναικών ασχολούνται καθημερινά με τις οικιακές εργασίες, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες είναι 28%. Με άλλα λόγια, οι γυναίκες καταναλώνουν σημαντικά περισσότερη καθημερινή ενέργεια και χρόνο σε εργασίες που, παρά την κρίσιμη σημασία τους για την κοινωνία, παραμένουν αθέατες, υποτιμημένες και απλήρωτες.

Αυτό πολλές φορές σημαίνει πως οι γυναίκες καλούνται είτε να επιλέξουν ανάμεσα στην καριέρα και την οικογένεια, την επαγγελματική/προσωπική τους εξέλιξη και την φροντίδα των αγαπημένων/του σπιτιού τους, είτε να αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους και να πηγαίνουν από τη μία δουλειά στην άλλη, από την μία εφημερία στην άλλη και από τη μία βάρδια στην άλλη. Οι συνέπειες για αυτές είναι, αναπόφευκτα, οικονομικές, κοινωνικές και ψυχολογικές, ενώ, από την άλλη μεριά, οι άνδρες χάνουν την ευκαιρία να συνδεθούν πιο ουσιαστικά με τα παιδιά τους ή να αναπτύξουν δεξιότητες φροντίδας που ενισχύουν την ισότητα μέσα στην οικογένεια. 

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου η αόρατη εργασία παραμένει μη αμοιβόμενη αλλά και ελάχιστα αναγνωρισμένη, ενισχύοντας στερεότυπα και κοινωνικές διακρίσεις. Η έμφυλη ανισότητα στη φροντίδα, όμως, δεν είναι μονόδρομος, ούτε ένα πρόβλημα δίχως λύση. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «CAREdiZO – Κερδίζω από τη φροντίδα», μέρος του οποίου είναι και το WHEN, στοχεύει να αναδείξει τη σημασία της ισότιμης κατανομής της φροντίδας, μέσα από μια πολυεπίπεδη προσπάθεια με εκπαιδευτικά workshops, παιχνίδια, ψηφιακές εκστρατείες και δράσεις ευαισθητοποίησης. Επιπλέον, η έρευνα του WHEN «Άδειες Πατρότητας & Γονεϊκότητας – Όψεις του έμφυλου χάσματος στη (μη αμειβόμενη) φροντίδα» αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ανισομερής κατανομή των ευθυνών φροντίδας ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες επηρεάζει τις ευκαιρίες των γυναικών στην επαγγελματική τους εξέλιξη και οικονομική αυτονομία, και τονίζει τη σημασία προώθησης σχετικών πολιτικών για την ισότητα στη φροντίδα.

Η φετινή 8η Μάρτη, λοιπόν, ας είναι μια μέρα που θα αναστοχαστούμε και θα αναλάβουμε δράση για την εξάλειψη του έμφυλου χάσματος στην κατανομή της φροντίδας: Κάθε ώρα που μοιράζεται δίκαια, κάθε μικρή πράξη που αναλαμβάνεται από κοινού στο σπίτι ή στην κοινωνία, είναι ένα βήμα προς έναν κόσμο όπου η εργασία της φροντίδας δεν βαραίνει αποκλειστικά τις γυναίκες, αλλά καλλιεργεί έναν κόσμο όπου μπορούν πιο ελεύθερα να είναι δημιουργικές, να πραγματώνουν τους στόχους τους, και να γίνουν όλα όσα μπορούν και θέλουν να είναι!